این رستخیز عظیم که نامش محرم است

هـر که  پـیـمان  با هـو  المـوجود  بـسـت           گـردنـش از  بنـد  هـر  مـعـبود   رسـت

مومنی از عـشـق و عـشـق از مومن است          عـشـق  را نامـمکـن  ما  مـمکـن   اسـت

 عـقـل  در پـی  اسـباب  اسـت  و  عـلـل           عـشـق    چوگان  باز     مـیدان    عـمل

عـقـل  را سرمایه  از بـیـم و شک  اسـت           عـشـق را عـزم و یـقـیـن لا یـنـفک است

آن  کـنـد   تـعـمـیـر   تا   ویـران   کـنـد             ایـن   کـنـد   ویـران   کـه  آبادان  کـنـد

عـقـل  چون  باد اسـت   ارزان در جهان           عـشـق  کـمـیـاب   و   بهای   او  گـران

عـقـل   گـوید    شاد     شـو    آباد  شـو            عـشـق  گـویـد   بـنـده   شـو  آزاد  شـو

عـشـق  را  آرام   جان    حـریـت  اسـت            ناقـه اش  را  ساربـان   حـریـت  اسـت

آن   شـنـیـدسـتـی    که    هـنگـام   نـبـرد           عـشـق با عـقـل هـوس پـرور چه  کـرد

آن    امام     عـاشقـان     پـور    بـتـول             سـرو  آزادی    ز   بـسـتـان   رسـول

بهـر   آن    شـهـزاده ی   خـیـر    العـمل           دوش خـتم  المـرسـلـیـن  نـعـم   الجـمـل

چون خلافـت رشـته از قـرآن   گـسـیخـت           حـریـت را  زهـر  انـدر  کـام   ریخـت

خواست  آن  سـر جـلوه ی   خـیـر الامـم             چـون سحـاب قـبـله بـر باران  در قـدم

بـر   زمیـن    کـربلا   باریـد   و  رفـت            لاله در  ویـرانـه ها   کـاریـد و  رفـت

تـا  قـیـامـت   قـطـع    اسـتـبـداد     کـرد             مـوج  خون  او  چـمن   ایـجـاد  کـرد

بهـر حـق درخاک و خون گـردیده   است              پـس بنـای لا اله  الا الله گـردیده  اسـت       

مـدعـایـش    سلطـنـت     بودی      اگـر           خـود نکـردی با چـنـیـن  سامان  سـفـر

دشمـنـان چـون   ریگ  صحـرا   لا تعـد            دوستـان  او   به   یـزدان   هـم   عـدد

سـر   ابـراهـیـم    و     اسـماعـیل    بود            یـعـنی آن اجمـال  را   تـفـصـیـل   بود

عـزم  او    چـون  کوهـسـاران   اسـتـوار          پـایـدار  و   تـنـد  سـیـر   و    کـامکـار

تـیـغ او بهـر  عــزت دیـن  اسـت و  بـس           مـقـصـد او حـفـظ آیـیـن  اسـت و   بـس

ما سوا الله  را   مسلمان  بـنـده   نـیـسـت            پـیـش فـرعونی به  سر افکـنده   نیست

خـون  او  تـفـسـیـر   ایـن  اسـرار   کرد            ملت   خوابـیـده    را     بیدار    کـرد

تیـغ لا چون از مـیـان  بـیـرون    کـشـیـد           از  رگ   ارباب  باطل   خون   چکـیـد

نـقـش   الا الله   در   صحـرا      نـوشـت          سـطـر  عـنوان   نجات    ما   نـوشـت

رمـز  قـرآن   از   حـسـیـن   آمـوخـتـیـم            ز  آتـش   او   شـعـله ها    انـدوخـتـیـم

تـار  ما  از  زخـمه اش   لـرزان   هـنوز          تـازه  از  تکـبـیـر  او  ایـمان    هـنـوز

ای  صبا    ای  پـیک     دورافـــتادگـان           اشک ما  بر  خـاک  پـای  او    رسـان

اقـبال لاهـوری

چـنـد نکـتـه :

علامه اقـبـال لاهـوری در ایـن شعـر قـصد تـقـبـیـح عـقـل ( به آن معـنی هـدایـتگـر ) را نـداشـته  است و منـظور از عـقـل ، عـقـل هـوس پـرور و دنیـا دوست است ( توجه شود به بیت نهم ) . عـلت این امر آن است که شما با عـقـلی که دنیا را محور قـرار داده نـمی توانـیـد قـیـام کـربلا  را تـفـسـیـر کنید و شـرح دهـیـد . زیـرا که  هـیـچ عاقـل دنـیـایـی این کـار را نـمی کـند . یک عاقـلی هـم ایـن کـار را انجام دهـد در پـشـتـوانه ی ایـن عـقـل عـشـق به هـدفی بـرتـر و الهی نهـفـتـه است .

در بیت هـفـدهـم  این چـنـیـن اثـبـات می کـند که اگر هـدف این قـیـام  برای خلافت بود و برای هـیـچ امر الهی نـبـوده ؛ آن حضـرت با خانواده ی خود و با این تعـداد افـراد کـم هـرگـز به سوی کـربلا نـمی رفـتـنـد پـس هـدف این قـیـام  هـدفی منـفـعـت طـلـبـانه نـبوده و در بیت بیـست و یکم به هـدف  اشاره می کـنـد .

در بیت هجدهم بیان می دارند که تعداد دشـمنان آن حضـرت چون ریگ بیابان ها  بی اندازه  و بی تعـداد بود . مصرع دوم نیز کـنایه از کمی تعـداد یاران و دوستـان ایشان اسـت.

این رستخیز عظیم که نامش محرم است

 این دو بـیـت برداشته شده از شعـری از دیوان  حضرت حافظ است . البـته بـنده آن سـروده را فـقـط توانـسـتم از یکی از نسخ دیوان حافظ بـیـابم و در چـند نسخه ی دیگـرمورد دسـتـرس بنده یافـت نـشد .  اشاره ی این نکـتـه ضـروری است که این شعـر از هـر کـس باشـد به جهـت زیـبایی(کلام ، معـنا ) در اینجا آورده شده وبـس .

تا جمالت عاشقان را زد به وصل خود صلا        جان و دل افـتـاده اند از زلف و خـالـت در بلا

آنچه جان عاشقان را دست هجـرت می کشد        کـس نـدیـده در  جهان جـز  تـشـنـگان  کـربلا

 

این نیز شعـری  زیـبا  از حضـرت مولانا جـلال الدین  است از غـزلیات شـمـس .

کجـایـیـد  ای   شـهـیـدان   خـدایـی             بلا  جـویان    دشـت   کـربـلایی 

کجـایـیـد ای  سـبک رویان  عاشـق            پـرنـده تـر   ز  مـرغـان  هـوایی

کجـایـیـد     ای    شـهـان   آسمانی            بـدانـسـته  فـلک  را   در گـشایی

کجـایـیـد ای ز جان  و جا  رهـیـده            کـسی مـر عـقـل را گـویـد کجایـی

کجـایـیـد ای  در  زنـدان  شکـسـتـه            بـداده   وامـدران    را    رهـایی

کجـایـیـد  ای   در  مخـزن  گـشـاده            کجـایـیـد  ای   نوای   بی نوایـی

در آن بحـرید کاین عالم کـف اوست           زمانی    بـیـش   داریـد  آشـنایـی

کـف دریاسـت  صورت های  عالـم            زکـف بگـذر  اگر  اهـل  صفـایی

دلم کـف کرد کـین نـقـش سـخـن شد           بهل نـقـش و به دل رو گر ز مایی

این رستخیز عظیم که نامش محرم است

برای این ایام محرم تلاش شده به اندازه ی توان ، چـندیـن شعـر که  مربوط به این حادثـه بزرگ می شود را در اخـتیار خوانندگـان محـتـرم قـرار دهـیـم . امید است که این اشعار بتواند برای آنانکه در پی سـرودن شعـر آیـیـنی هـسـتـند نمونه ای قـرار گـیـرد . و با سرودن اشعاری  پـرمحـتوا شاید بتوانیم از چنگـال اشعار بی محتوا نجات پـیـدا کرده و با اشعار دقـیـق به درستی به محـتوای این حادثه  عـظیم  بپـردازیم .

 

 شعـری  از استاد قـیصر امیـن پور :

خوشا  از  دل  نـم   اشکی  فـشـانـدن              به   آبـی  آتـش    دل   را   نـشـانـدن

خوشا  زان   عـشـقـبازان  یاد  کـردن              زبان   را   زخـمه ی   فـریاد  کـردن

خوشا از نی ، خوشا از سـر سـرودن            خـوشا   نی نـامـه ای  دیگـر  سـرودن

نوای  نی  ،  نوایـی   آتـشـیـن  اسـت              بگـو از سـر بگـیـرد  ،  دلـنـشیـن است

نوای نی  ،  نوای  بی نوایـی  اسـت               هـوای   ناله هـایـش   نیـنوایـی   است

نوای  نی   دوای   هـر   دل   تـنگ             شـفـای خواب گـل ،  بـیـماری  سـنـگ

قـلم ، تـصویر جانکاهی است از نی              عـلم ،    تـمـثـیـل    کـوتاهـی    از  نـی

خـدا چون دسـت بـر لوح و قـلم  زد              سـر  او  را   به  خـط  نـی  رقـم   زد

دل  نی  ناله ها  دارد  از  آن  روز               از آن روز است  نی  را نـاله پـر سـوز

چه رفـت آن روز در اندیشه ی  نی              که ایـن سان  شد پـریـشان بـیـشه ی نی

سری سرمـست  شور و بی قـراری              چـو مـجـنون  در  هـوای  نی  سـواری

پـر از عـشـق نـیـستـان سـیـنه ی او             غـم   غـربـت ،   غـم    دیـریـنه ی   او

غـم  نی   بـند بـند   پـیکـر  اوسـت                هـوای  آن  نـیسـتـان  در  سـر  اوسـت

دلـش را با غـریـبی ، آشـنایی است                به هم اعضای او وصل از جـدایی است

سرش بر نی ، تنـش بر قعر گودال              ادب  را  گه  الـف  گـردید  ،  گـه  دال

ره  نی  پـیـچ  و خـم بـسـیـار  دارد                نوایـش   زیـر  و  بم     بسـیـار   دارد

سـری بر نیزه ای منـزل به  منـزل              به  هـمراهـش   هـزاران  کـاروان  دل

چگـونه  پـا ز گـل  بردارد   اشـتـر               که  با  خود  باری از سـر دارد اشـتـر

گـران باری به محـمل بود  بر  نی                نه  از سـر ، باری از دل  بود  بر نی

چو از جان پیش پای عشق سر  داد               سـرش بـر نی ، نوای عـشـق سـر  داد

به روی  نـیـزه و شیـریـن   زبـانی               عـجـب  نـبـود  ز  نی   شکـر فـشـانـی

اگـر نی  پـرده ای  دیگـر  بـخـوانـد               نیـستـان  را   به    آتـش   می کـشانـد

سـزد گـر چشم ها در خون  نـشـیند              چـو  دریا  را  به  روی  نـیـزه بـیـنـد

شگـفـتـا  بی سـر  و سامانی عـشـق              به  روی  نـیـزه  سـرگـردانی  عـشـق

ز دست عـشـق در عالم هـیاهـوست               تـمام  فـتـنه هـا   زیـر   سـر   اوسـت